कला मुख्यपान

 

नृत्यकला

महाराष्ट्रात कोसाकोसावर मराठी लोकसंस्कृतीचे वैविध्य पहायला मिळते. महाराष्ट्रातल्या जाती-जमातींनी त्यांच्या परंपरा आणि आनंद विविध लोकनृत्यांतून जपला आहे. महाराष्ट्राची खरी ओळख ही लावण्याचं दर्शन देणारी लावणी ही जरी असली तरी अनेक लोकनृत्याचे प्रकार आपल्याला महाराष्ट्रात बघायला मिळतात. कोकणात कोळी नृत्य तसेच नाशिक व नंदुरबारच्या आदिवासी भागात आदिवासींच्या लोकजीवनातील विविध प्रसंग आदिवासी नृत्यातून प्रतित होतात. पश्चिम महाराष्ट्रात शेतकरी नृत्याच्या पाऊलखुणा दिसतात, तर विदर्भात दंडार हे लोकनृत्य प्रचलित आहे. साधारणत: मराठी मनाला ही लोकनृत्ये माहिती आहेत. पण, या नृत्यांमध्येही विविध उपप्रकार बघायला मिळतात.

कोकणात गेलात तर कोळी, चेऊली, बाल्या तसेच गौरी-गणपतीच्या वेळी करण्यात येणारे नृत्य त्या लोकजीवनाचे खास असे नृत्य असते. आदिवासी भागात कोकरू, ठाकूर, भिल्ल अशा विविध जमातींमधून नृत्य केली जातात. ही नृत्ये ज्या वाद्याच्या साह्याने केली जातात त्या नृत्यांना त्या वाद्यांची नावे देण्यात आली आहेत. उदा. ढोल नाच, तारपा नृत्य अशी या नृत्यांची नावे आहेत. संतांनी तर महाराष्ट्रात एक वेगळी परंपरा निर्माण केली आहे. या परंपरेतूनही काही नृत्ये पुढे आली आहेत. पालखी नेतांनाचा विशिष्ट ठेका, भारूड, वारीतील उंच उड्या मारून धरलेला ताल. तर टिपरी व गोफ नृत्ये नागर समाजात चांगलीच प्रचलित आहेत. ही नृत्ये पाहताना भुवया उंचावल्या नाहीत तर नवलच. या भक्तिपरंपरेला लागूनच कडकलक्ष्मी, वीर नाचणे, बोहाडे नाचणे, घागर फुंकणे, गौळण, भोंडला, मंगळागौर यातूनही लोकजीवन, भक्तिपरंपरा दिसून येते. आपले दैनंदिन काम करतानाही सुगीच्या दिवसांत आनंद व्यक्त करण्यासाठी शेतकरीही विशिष्ट ताल धरतात. त्यालाच शेतकरी नृत्य म्हटले जाते. धनगरांचे धनगर नृत्य असते, तर वाघ्या-मुरळीचा गोंधळ असतो. ही नृत्ये कुठून आली, त्याचा इतिहास काय?, त्याची परंपरा काय, असे अनेक प्रश्न असतात, त्याचाच मराठी वर्ल्डच्या माध्यमातून घेतलेला हा आढावा...

विविध नृत्य कला प्रकार

Share
 
Joomla SEO powered by JoomSEF