व्हिसा इन्टरव्हयूच्या तयारीसाठी सगळयात वेळ लागणारी गोष्ट म्हणजे कागदपत्र गोळा करणे. तुमची डिग्री सर्टीफिकेट्स, आर्थिक परिस्थिती दाखविणारे सर्टीफिकेट्स इत्यादी ...सगळी कागदपत्र मिळविता मिळविता चार महिने निघून जातात. त्याच बरोबर फक्त अर्ज देऊन भागत नाही त्या बरोबर तब्बल दहा हजार रूपये फी द्यावी लागते.

आता इन्टरव्हयूच्या वेळेस नेमके हवे असलेले कागद काढून दाखवणे अवघड असते. त्यासाठी एक खास ''हार्मोनिअम'' फाईल घ्यावी असे सांगण्यात येते. व्हिसा इंटरव्हयूच्या रांगेत सगळेजण त्यांचे हार्मोनिअम घेऊन शांतपणे उभे असतात. आता तर व्हिसा इंटरव्हयूची तयारी कशी करावी हयाचे काउन्सिलींग पण आता सुरू झाले आहे. त्यात तुमच्याकडून व्हिसा इंटरव्हयूचा रितसर सराव करून घेण्यात येतो. थोडक्यात एका विद्यार्थ्याला अमेरिकेला पाठवण्यामागे अनेक लोकांचे खिसे गरम होतात!

इंटरव्हयूच्या दिवशी सकाळी लवकर मुंबईच्या व्हिसा सेंटरला पोहचलो. ते उघडलं नव्हतं, पण गर्दी आधीच झालेली. एवढी रांग मी त्या आधी मंदिर आणि थिएटरच्या बाहेरच पाहिली होती. सकाळची झोप पूर्ण न झाल्यामुळे बरेच लोक उभ्या उभ्या पेगंत होते. काही जण आपली फाईल परत परत तपासून पाहत होते. एक मोठे गुजराथी कुटूंब त्यांच्या(आता लाडक्या झालेल्या) नातेवाईकांच्या लग्नाला न्यूजर्सीला निघाले होते. त्यांच्यातील ''सांस भी कभी बहू थी'' मधल्या बा सारख्या दिसणा-या आजीनी सगळयांना ढोकळा-शेव-पापडी खाऊनच इन्टरव्हयूला पाठवायचा निरधार केला होता. असो त्यांच्या गप्पा ऐकत मी पण माझे टेन्शन घालवण्याचा प्रयत्न करत होतो.

ठीक साडेनऊ वाजता समोरचा दरवाजा उघडला. लोकल मध्ये मुसंडी मारून घुसायची सवय असलेले लोक, आज शांतपणे उभे होते! अमेरिकन लोक अतिशय शिस्त पाळतात वैगरे गोष्टी इथपर्यंत पोहोचल्याचा परिणाम असावा. हळू हळू रांग सरकू लागली. एअरपोर्टवर पाळण्यात येणा-या सुरक्षा प्रक्रियेनुसार सगळयांची झडती घेण्यात येत होती. आत शिरताच तुम्हाला टोकन नंबर देण्यात येतो. तो घेऊन तुम्ही वाट बघत बसायचे. मला ७१७ नंबर मिळाला.

माझा नंबर येता येता दुपारचे तीन वाजले होते. त्या दरम्यान मी अनेक लोकांचे अमेरिकेला जाण्याचे स्वप्न खरे होतांना आणि व्हिसा सेन्टर मध्येच संपताना पाहिले. माझा टोकन नंबर खिडकी क्रमांक १३ वर आला! तसा मी अधंश्रध्दाळू नाही, पण निदान आज तरी तेरा नको असे मला वाटून गेले. माझ्या पुढे नऊ जण स्टूडन्ट व्हिसासाठीच आले होते. इंटरव्हयू जास्तीत जास्त २ मिनिटे होत होता. माझ्या पुढे पुण्याची एक स्मार्ट मुलगी निर्धाराने उभी होती. समोरच्या खिडकीमागे गो-यासाहेबांचे सोनेरी केस दिसत होते. तिचा इंटरव्हयू सुरळीत जात आहे असे वाटत असतांनाच ती मागे वळाली. क्षणभर आमची नजरा नजर झाली. तिच्या डोळयात तरळत असलेल्या अश्रूंना ती थांबवू शकली नाही. खाली बघून ती जाते, तोवर ''नेक्सट'' अशी हाक आली. आता माझा नंबर.... गो-यासाहेबाचा पहिला प्रश्न, ''तुला अमेरिकेला का जायचे आहे?''

अभय परांजपे
कॅलीफोर्निया